مري :

 مري يک لوله توخالي است که غذا و مايعات را از گلو به معده  مي رساند . هنگامي که انسان عمل بلع را انجام مي دهد ديواره عضلاني مري انقباض مي يابد تا غذا  را به سمت پايين تا معده حرکت دهد.

غددي که در مري وجود دارند موکوسی ترشح مي کنند که محل عبور غذا را مرطوب و ليز ميکند و بلع را آسان مي سازد 

 محل مري دقيقا"پشت نای است و دريک انسان بزرگسال به طور متوسط طول مري 25سانتي متر است.

سرطان چيست ؟

سرطان بيماري است که بر سلولها به عنوان واحدهاي بنيادي حيات اثر مي گذارد . براي آنکه هر نوع سرطان را بهتر درک کنيم ، اطلاعاتی پيرامون وضعيت طبيعي سلولها و وقايعي که در آنها اتفاق مي افتد تا به سرطان بيانجامد ، مفيد خواهد بود :

 بدن انسان از انواع زيادي سلول درست شده است در حالت طبيعي سلولها رشد مي کنند، تقسيم مي شوند و سلولهاي بيشتري به هنگام نياز توليد مي شود. اين فرآيند بدن و عملکرد آن را سالم و طبيعي نگه مي دارد . با اين حال بعضي اوقات سلولها با وجوديکه به آنها نياز نيست به تقسيم ادامه ميد هند . توده سلولهاي اضافي تشکيل تومر را مي دهند تومورهاي ميتوانند خوش خيم و يا بد خيم باشند.

تومورهاي خوش خيم :  سرطانی  نيستند آنها اغلب قابل خارج کردن هستند ودربيشتر موارد بعد از برداشتن عود    نمي کنند . سلولهاي يک تومور خوش خيم در بقيه نواحي بدن پخش نمي شوند.

تومورهاي خوش خيم بندرت تهديدي براي حيات محسوب مي شوند .

 تومورهاي بدخيم : سرطانی  هستند ، سلولهاي يک تومور بدخيم غير طبيعي هستند و بدون نظم وکنترل  تقسيم          مي شوند. اين سلولهای  سرطاني مهاجم هستند و بافت های اطراف خود را تخريب مي نمايند . سلولهاي سرطاني هم جنس مي توانند از تومور بدخيم کنده شده و به جريان خون و يا سيستم لنفاوي وارد شوند . با اين مرحله متاستاز گفته مي شود که موجب پخش سرطان از تومور اوليه به تومورهاي ثانويه در بقيه نواحي بدن مي گردد.

 سرطان مري بر اساس نوع سلول بدخيم به دو دسته مهم تقسيم مي گردد :  کارسينوم سلولهاي سنگفرشي (SCC) و آدنوکارسينوما.

 SCC  از سلولهاي سنگفرشي که در مري وجود دارد. بوجود مي آيد و عمدتا" در قسمت فوقاني و مياني مري ايجاد         مي شود.آدنوکارسينوما غالبا" در بافت غده اي در قسمت تحتانی بوجود مي آيد درمان هر دو نوع سرطان مري تقريبا" مشابه است . در صورتي که سرطان به خارج از مري انتشار يابد اغلب نخست به غدد لنفاوي مي رود هم چنين در مراحل بعدي مي تواند به کبد ، ريه ها، مغز و استخوانها گسترش يابد.

 عوامل خطر ساز :

 دلايل دقيق ايجاد کننده  سرطان مري هنوز کاملا" شناخته نشده است ولي مطالعات  نشان مي دهد که هريک از عوامل زير مي توانند خطر ابتلا به سرطان مري را افزايش دهند

سن – بيشتر مبتلايان به سرطان مري بالاي 60-50 سال هستند .

 جنس- سرطان مري در زنان شايعتر است .

استعمال دخانيات – استعمال سيگار و يا حتي استعمال تنباکو بدون دود کردن از مهمترين عوامل خطر ساز براي ابتلابه سرطان مري است .

استفاده از الکل : افرادي که به طور مستمر و در مقادير زياد از الکل استفاده مي کنند در معرض خطر بالاي ابتلا به سرطان مري قرار دارند و درکساني که تنباکو و الکل هردو را مصرف مي کنند خطر بسيار بيشتر مي شود. دانشمندان عقيده دارند اين دو ماده مضراثر مخرب يکديگر را تشديد مي کنند.

 مري بارت يا مری کوتاه : در صورتيکه اسيد معده مرتبا" بالا بزند و به مري وارد شود رفلاکس قسمت تحتاني مري دچار التهاب     مي شوند و با گذشت زمان سلولهاي ملتهب شده اين ناحيه  مي توانند شروع به تغيير کرده و شبيه سلولهاي معده شوند – اين وضعيت به نام مري بارت خوانده مي شود که اين حالت پيش سرطاني محسوب مي شود مي تواند به آدنوکارسينومای مري منجر شود .

 هر نوع التهاب مري در اثر خوردن مواد سوزاننده و مخرب زمينه ايجاد سرطان را در مري فراهم مي آورد.

سابقه بيماري : شانس ابتلا به سرطان مري در افرادي که دچار سرطانهاي ديگر سروگردن شده باشند بالاتر است . داشتن يک يا چند تا از عوامل بالا احتمال ابتلا به سرطان مري را افزايش مي دهد ولي بسياري از افراد هستند که با داشتن اين عوامل به سرطان مري مبتلا نمي شوند ويا بدون هيچ يک از عوامل بالابه اين سرطان مبتلا شده اند.

علائم :

سرطان مري در مراحل اوليه معمولا" علامت واضحي ايجاد نمي کند ولي با پيشرفت سرطان علائم زير ممکن از ظاهر شود

-        بلع سخت يا دردناک

-        کاهش وزن شديد

-        درد در ناحيه گلو ، کمر ، پشت قفسه سينه و يابين دو شانه

-         خشونت صدا و يا سرفه مزمن

-         استفراغ

-        استفراغ خون

 علائم فوق مي توانند توسط بيماريهاي ديگري ايجاد شوند . مهم اين است که هنگام مشاهده اين علائم با يک پزشک مشورت شود.

تشخيص سرطان مري :

 پزشک پس از بررسي علائم و تاريخچه بيماري بررسی های زير را درخواست می کند :

بلع باريم : بيمار مايعي حاوي باريم مي بلعد که داخل مري را مي پوشاند ويکسری  عکس راديوگرافي از او تهيه مي شود که مشخص کننده هر گونه تغيير در شکل مري است .

ازوفاگوسکوپي : ( اندوسکوپي )

لوله اي به نام اندوسکوپ داخل مري فرستاده مي شود و پزشک در صورت مشاهده ناحيه غير طبيعي از آن نمونه بر مي دارد.

آزمايشاتی که براي تشخيص گسترش سرطان در بدن استفاده مي شودشامل موارد زير است:

 CT Scan  ( سي تي اسکن ) :  براي تشخيص گسترش سرطان به نواحي ديگر بدن

اسکن استخوان :  براي تشخيص گسترش سرطان به استخوانها

برونکوسکوپي :  براي تشخيص گسترش سرطان به ريه ها

مراحل بيماری :

در صورت تشخيص بيماری سرطان مری پزشک بايد مرحله بيماری را تعيين کند تا برای درمان تصميم بگيرد.

مرحله 1 : سرطان فقط در سلولهای سطحی مری وجود دارد.

مرحله 2 : سرطان لايه های عمقی مری را درگير کرده يا به غدد لنفاوی مجاور مری گسترش يافته ولی به نواحی ديگر بدن نرفته است.

مرحله 3 :  سرطان عميق ترين به لايه هاي مري نفوذ کرده و يا در غدد لنفاوي نزديک ناحيه مري پخش شده است.

مرحله 4 : سرطان به نواحي ديگر بدن مثل کبد ، ريه ها، مغز استخوانها گردش يافته است .

درمان :

بر اساس نظر تيم پزشکي مرکب از فوق تخصص گوارش وکبد ، انکولوژيست و متخصص راديوتراپي ، انتخاب مي شود وعموما" يکي از موارد زير است :

جراحي ، شيمي درماني ، ليزر درماني ، اشعه درماني

در مراحل پيشرفته تنها با گذاشتن لوله های استنت در مری غذا خوردن برای بيمار راحت می شود .

  تغذيه در بيمار سرطاني :

تغذيه خوب در دوره درمان سرطان به معناي دريافت کالري و پروتئين کافي براي کنترل کاهش وزن و نگهداشتن قواي بدن است.

خوب خوردن غالبا" کمک به مي کند بيمار مبتلا به سرطان احساس بهتر وانرژي بيشتر داشته باشد .

بااين وجود براي بسياري مبتلايان به سرطان مري خوردن کاري دشوار است چرا که آنها مشکل بلع دارند . بيماران ممکن است هنگامی که احساس راحتي نمي کنند يا خسته اند تمايل به خوردن غذا نداشته باشد . از طرف ديگر عوارض جانبي شايع درمان ، اشتهاي کم ، تهوع و استفراغ ،  دهان خشک و يازخم هاي دهاني است که مي تواند مشکلات ديگري در راه خوردن اين بيماران بوجود بياورد و حتي طعم غذا را در ذائقه آنها تغيير دهد.

پس از جراحي بيمار مي تواند غذا را از طريق وريدي دريافت کند (IV) برخي ممکن است به لوله تغذيه کننده احتياج پيدا کنند ( لوله پلاستيکي و قابل انعطاف که از طريق بيني يا دهان به معده مي رود تا زماني که خود بيمار قادر به خوردن شود.

بيماران مبتلا به به سرطان بايد تشويق شوند که غذاي خود را در وعده ها و ميان وعده هاي متعدد در طول روز ميل کنند و از وعده هاي مفصل و با حجم زياد بپرهيزند هنگامي که بلع دشوار است بسياري بيماران کماکان مي توانند غذاي نرم و آبکي را تحمل کنند . پودينگ ، بستني و سوپ هم مغذي و هم به راحتي قابل بلعند . ميتوان از مخلوط کن براي نرم کردن غذاهاي جامد استفاده نمود.

پزشک و متخصص تغذيه مي توانند توصيه هاي بيشتري در جهت حفظ تغذيه سالم به اين بيماران کنند .

 اهميت و پي گيري :

پي گيري پس از درمان سرطان مري از آن جهت بسيار اهميت دارد که هر تغييري در سلامت بدن بررسي مي شود و در صورت عود يا پيشرفت سرطان خيلي زود نسبت به درمان اقدام شود.چک آپ ها شامل معاينه فيزيکي ، راديو گرافي و آزمايشات هستند.